İstanbul’da düzenlenen SCAPR toplantısında, yapay zekada icracı hakları ve sanatçıların ses kullanımına ilişkin uluslararası iş birliği anlaşması imzalandı.
Uluslararası icracı sanatçı meslek birlikleri ağı SCAPR’ın 2026 Çalışma Grubu Toplantısı, Müzik Yorumcuları Meslek Birliği’nin (MÜYORBİR) ev sahipliğinde İstanbul’da gerçekleştiriliyor. Yaklaşık 60 ülkeden meslek birliği temsilcileri ile 200’e yakın uzmanın katıldığı buluşmada, dijital hak yönetimi, lisanslama, veri paylaşımı ve yapay zekanın icracı sanatçıların haklarına etkisi değerlendiriliyor.
Dün başlayan ve 25 Eylül’e kadar devam edecek toplantılarda, yorumcu haklarının uluslararası ölçekte korunması ve geliştirilmesine yönelik çalışmaların yanı sıra müzik sektöründeki dijital dönüşümün sanatçılar üzerindeki sonuçları ele alınıyor. Ülkeler arasındaki iş birliğinin artırılması, meslek birliklerinin veri paylaşımının geliştirilmesi ve hak yönetiminde ortak uygulamaların yaygınlaştırılması da gündemin başlıkları arasında yer alıyor.
Toplantı kapsamında iki meslek birliği arasında, yapay zeka teknolojilerinin kullanımında yorumcuların ses ve icralarından doğan hakların korunmasını amaçlayan bir iş birliği anlaşması imzalandı. Anlaşmayla, yapay zeka uygulamalarında icracı sanatçı haklarının güvence altına alınmasına yönelik uluslararası çalışmaların güçlendirilmesi hedefleniyor.
SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı Jose Luis Sevillano, yapay zeka alanında icracı sanatçılar için bir ücretlendirme mekanizması oluşturulması gerektiğini belirtti. Yapay zeka sistemlerinin eğitilmesinde kullanılan içeriklerle bu sistemlerin ürettiği çıktıların, hak sahipleri bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Sevillano, icracı sanatçılar için yapay zeka kaynaklı bir ücretlendirme hakkının oluşturulmasını temel öncelik olarak nitelendirdi.
Suno ve Udio gibi yapay zeka tabanlı müzik platformlarının, son yüzyılda insanlar tarafından üretilen müziklerden yararlanılarak eğitildiğini aktaran Sevillano, hem eğitim sürecinde kullanılan eserler hem de platformların ortaya çıkardığı içerikler karşılığında hak sahipleri ve icracı sanatçılara ödeme yapılması gerektiğini söyledi.
MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen ise SCAPR Çalışma Grubu Toplantısı’nın ilk kez Türkiye’de düzenlendiğini belirterek organizasyonun yorumcu hakları açısından önem taşıdığını dile getirdi. İstanbul’un toplantı için seçilmesi amacıyla SCAPR ile iki yıl önce başlayan üyelik sürecinde iletişim kurduklarını anlatan Şeşen, farklı ülkelerden yöneticiler ve hukuk, bilişim ve lisanslama alanlarındaki uzmanlarla Türkiye’de telif ve yorumcu haklarını değerlendirme fırsatı bulduklarını kaydetti.
Şeşen, yapay zeka konusunda yalnızca mali haklara odaklanılmaması gerektiğini vurgulayarak yorumcuların kişilik haklarının da korunmasının zorunlu olduğunu söyledi. Sanatçıların seslerinin istemedikleri bir şarkıda veya benimsemedikleri bir söylemde kullanılabileceğine dikkati çeken Şeşen, ses kullanımından önce mutlaka izin ve onay alınması gerektiğini ifade etti.
Yapay zeka teknolojilerinin mevcut hukuki düzenlemelerden daha hızlı ilerlediğini belirten Şeşen, farklı ülkelerden hukukçuların bu alanda çalışmalar yürüttüğünü aktardı. Toplantı sonunda kesin bir sonuç ortaya çıkmayabileceğini ancak uluslararası hedeflere yaklaşılacağını ve büyük şirketlerin lisanslama süreçlerine dahil edilmesi yönünde ilerleme sağlanabileceğini söyledi.
Şeşen, toplantıların ardından hukuk ve teknik alanlar başta olmak üzere farklı çalışma başlıklarına ilişkin sonuç bildirgeleri hazırlandığını belirterek her buluşmanın telif haklarının korunması konusunda yeni bir adım oluşturduğunu kaydetti.
