Schiaparelli sergisi, Elsa Schiaparelli’nin sürrealist tasarımlarını, sanatçı iş birliklerini ve Daniel Roseberry’nin çağdaş yorumlarını V&A’da buluşturuyor.
Bir kıyafeti yalnızca kumaş, dikiş ve siluet üzerinden değerlendirmek, Elsa Schiaparelli’nin moda anlayışını açıklamak için yeterli değil. Tasarımcı için elbise; kimi zaman sürrealist bir sanat eseri, kimi zaman zekâya dayalı bir oyun, kimi zaman da dönemin güzellik ve kadınlık anlayışına yöneltilmiş cesur bir itirazdı.
Londra’daki Victoria and Albert Museum’ın Sainsbury Gallery bölümünde düzenlenen “Schiaparelli: Fashion Becomes Art” sergisi, bu özgün yaklaşımı geniş bir seçkiyle ele alıyor. 28 Mart-8 Kasım 2026 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek Schiaparelli sergisi, couture kıyafetlerden arşiv belgelerine, çizimlerden sanat eserlerine uzanan parçalarla moda ve sanat arasındaki geçirgen sınırları inceliyor.
Moda dünyasını değiştiren bir sanatçı
1930’ların Paris’inde Elsa Schiaparelli, Coco Chanel’in ifadesiyle “kıyafet yapan İtalyan sanatçı” olarak anılıyordu. Bu tanım, onun mesleğini yalnızca terzilikle sınırlamayan yaklaşımını özetliyordu. Schiaparelli, iğne ve ipliği bir ressamın fırçası gibi kullanıyor; kumaşı tuvale, insan bedenini ise hareket eden bir heykel formuna dönüştürüyordu.
Tasarımcının sürrealist sanatçılarla kurduğu yakın ilişkiler, bu yaratıcı yöntemin temelini oluşturdu. Salvador Dalí, Jean Cocteau, Man Ray, Alberto Giacometti, Leonor Fini ve Meret Oppenheim gibi isimlerle yapılan çalışmalar, Schiaparelli’nin modayı sanatın fikir üretme gücüyle buluşturmasını sağladı. Sergi de bu bağları, kıyafetleri ilgili sanat eserleriyle birlikte sunarak görünür kılıyor.
Sürrealizmin couture üzerindeki etkisi
Dalí ile geliştirilen tasarımlar, Schiaparelli’nin alışılmış nesnelere yeni anlamlar yükleme anlayışının güçlü örnekleri arasında yer alıyor. Dalí’nin Lobster Telephone adlı eseriyle Schiaparelli’nin 1937 tarihli Lobster Dress tasarımının yan yana sunulması, bu ortak yaratım sürecini ortaya koyuyor. Beyaz ipek organze üzerindeki kırmızı ıstakoz figürü, gündelik bir nesneyi couture dünyasının merkezine taşıyor.
1938 tarihli Skeleton Dress ise bedenin normalde gizli kalan anatomisini tasarımın dışına çıkarıyor. Kumaşın altına yerleştirilen dolgular ve dikişlerle kemiklerin üç boyutlu etkisi oluşturuluyor. V&A koleksiyonunda korunan özgün örnek, ürkütücü anatomik göndermeleri zarif bir siluetle bir araya getiriyor.
Tears Dress de Schiaparelli’nin görme duyusuyla gerçeklik arasındaki ilişkiyi sorgulayan tasarımlarından biri. Elbisenin yırtılmış kumaş izlenimi veren yüzeyi, izleyiciyi gördüğü şey ile bildiği gerçeklik arasındaki fark üzerine düşünmeye yöneltiyor. Bu tür optik oyunlar, tasarımcının avangart sanat çevreleriyle kurduğu ortak dili açıklıyor.
Paris’ten Londra’ya uzanan miras
Schiaparelli’nin etkisi Paris’in haute couture çevreleriyle sınırlı kalmadı. Tasarımcı, 1933’te Londra’nın Mayfair bölgesinde açtığı salonla markasını İngiliz aristokrasisi ve yüksek sosyetesinin de ilgisine sundu. Sergide yer alan “Schiaparelli London” etiketli kıyafetler, bu dönemin izlerini ve Londra ile kurulan özel bağı yansıtıyor.
Bu bölümün öne çıkan parçalarından biri, Rosalinde Gilbert için hazırlanan gelinlik. Tasarımcının günümüze ulaşan bilinen tek gelinlik örneği olan kıyafet, Gilbert’ın Golders Green Sinagogu’ndaki düğününden bugüne taşınıyor. İstiridye tonundaki buruşuk rayon ve metal ipliklerden oluşan tasarım, bir giysinin onu taşıyan kişinin yaşam öyküsüyle nasıl bütünleşebileceğini gösteriyor.
Daniel Roseberry ile günümüze taşınan çizgi
Serginin “A Golden Thread” başlıklı son bölümü, Schiaparelli mirasının çağdaş moda içindeki karşılığını ele alıyor. 2019’dan bu yana Maison Schiaparelli’nin kreatif direktörlüğünü yürüten Daniel Roseberry, Elsa’nın aykırı, teatral ve düşsel yaklaşımını günümüz podyumlarına ve kırmızı halı kültürüne taşıyor.
Roseberry’nin heykelsi ve provokatif tasarımları, markanın mizah ile yüksek modayı birleştiren karakterini sürdürüyor. Dua Lipa’nın 2024 Altın Küre töreninde giydiği siyah ve altın detaylı tasarım, Schiaparelli’nin 1938 tarihli Skeleton Dress modeline gönderme yapıyor. Ariana Grande’nin 2025 Oscar törenindeki ışıltılı silueti ile İlkbahar/Yaz 2024 Haute Couture defilesinde mücevherlerle kaplı robot bebek taşıyan model Maggie Maurer’ın görünümü de bu çağdaş yorumun dikkat çeken örnekleri arasında bulunuyor.
Victoria and Albert Museum’da sergi deneyimi
Victoria and Albert Museum’daki Schiaparelli sergisi, tasarımcının arşivini ve sanatla kurduğu ilişkiyi farklı dönemler üzerinden izleme imkânı sunuyor. Sergiyi ziyaret etmek isteyenlerin biletlerini müzenin internet sitesi üzerinden zaman aralıklı giriş seçeneğiyle almaları gerekiyor. Daha sakin bir deneyim arayanlar için cuma akşamı geç saat seansları alternatif oluşturuyor.
