Prof. Dr. Halet Çambel’in arşivi müzayedeye sunulurken, uzmanlar denetim eksikliklerine dikkat çekiyor.
Türk arkeolojisinin öncü isimlerinden Prof. Dr. Halet Çambel, 2014 yılında hayatını kaybetti. Kendisi, vefatından önce Boğaziçi Üniversitesi’ne arşivini, kişisel eşyalarını ve tarihi Kırmızı Yalı’yı bağışlamıştı. Şimdi ise Çambel’in arşivinden mektuplar, kartpostallar ve diğer belgelerin yer aldığı koleksiyon parçaları, Phebus Müzayede tarafından “Arkeolog Halet Çambel terekesinden çok sayıda mektuplu kartpostal ve evrak lotu” başlığıyla satışa sunuluyor.
Hatırlatmak gerekirse, 30 Ocak 2025 tarihinde Cumhuriyet gazetesinde Halet Çambel’in Boğaziçi Üniversitesi Vakfı’na bağışladığı yalının satışının gerçekleştirileceği ve vakfa bağışladığı eşsiz terekesinin de müzayedelerde yer alacağı duyurulmuştu.
Uzmanların Uyarıları
Tarihi çevre ve restorasyon uzmanı Serhat Şahin, konuyla ilgili gazetemize açıklamalarda bulundu. Şahin, “Bugünlerde, eşsiz terekeyle ilgili son üzücü satış Phebus müzayede tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu durumu fark ettikten sonra müzayede yetkilileriyle iletişime geçtim ve satışın derhal durdurulması gerektiğini ifade ettim. Ancak henüz bir geri dönüş almadım” dedi. Şahin, Halet Çambel’in üniversiteye bağışladığı değerli terekesinde Sayıştay tarafından belirlenen eksiklikler bulunduğunu ve belgelerin uzmanlar tarafından tasnif edilmediğini vurguladı.
Şahin, gazetemiz yazarlarından Murat Ağırel’in “Yağma” kitabında ve Sayıştay raporlarında belirtilen, kayda alınmamış 5 koleksiyon ve 1 arşiv olduğunu da hatırlattı. Bu koleksiyonlar arasında Abdullah Kuran, Aziz Oğan, Feza Gürsey, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Robert Kolej, Amerikan Kız Koleji, Boğaziçi Üniversitesi Arşivi ve Scott Aile Koleksiyonu gibi önemli eserler yer alıyor.
Kamuoyunun Beklentisi
Şahin, “Sayıştay raporlarında kayda giren Halet Çambel’e ait 1376 adet taşınırın kayda alma işlemini gerçekleştiren komisyonun, nadir eserler konusunda uzman olmadığını ve yapılan kaydın hatalı olduğunu belirtmek isterim. Yeni oluşturulan komisyon da hatalı işlemleri devam ettirmektedir” şeklinde konuştu. Ayrıca, Sayıştay raporunda Halet Çambel Yalısı’na ait 3000 adet tarihi eserin uygun koruma önlemleri alınarak taşınmasının gerektiği belirtilmişken, bu belgelerin hala boş durumda olan yalıya taşındığına dair endişelerinin bulunduğunu ekledi.
Şahin, “Bu değerli yalının restorasyonunu Kalkınma Bankası üstlenmesine rağmen, Sayıştay raporlarında yer alan tadilat için 2023 yılında 672 bin TL ve 2024 yılında ‘Halet Çambel Yalısı ve Müze Binası Çatı Onarım İşi’ için 1 milyon 446 bin 936 TL harcama yapılmıştır. Bu tespitlerin acil olarak üniversite yönetimi ve rektör Prof. Dr. Mehmet Naci İnci tarafından kamuoyuna açıklanması gerekmektedir” dedi.
Yönetim ve Denetim Sorunları
Şahin, Halet Çambel terekesi ve bu terekeyle ilgili üniversitedeki yönetim ve denetim sorunlarının acil bir şekilde ele alınması gerektiğini vurguladı. Hem Phebus Müzayede yetkililerinin hem de Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Naci İnci’nin, Halet Çambel’in arşivinden sorumlu olan Prof. Dr. Aslı Özyar ve Prof. Dr. Ayşe Selçuk Esenbel’in kamuoyunu bilgilendirme yükümlülüğünün olduğunu belirtti. Şahin, “Halet Çambel ve eşi Nail Çakırhan’ın Türk milleti adına yaptıklarının unutulmaması için bu süreci sonuna kadar takip edeceğimi de belirtmek isterim” şeklinde sözlerini tamamladı.
